Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ngành y tế đang đứng trước thách thức lớn về bảo mật dữ liệu, khi thông tin bệnh nhân ngày càng được số hóa và lưu trữ trên các hệ thống điện tử. Thực tế cho thấy, nhiều cơ sở y tế đã trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng, làm gia tăng nguy cơ rò rỉ, đánh cắp dữ liệu sức khỏe, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền riêng tư của người bệnh cũng như hoạt động của hệ thống y tế.
Thông tin y tế và bảo mật dữ liệu y tế
Thông tin y tế là toàn bộ dữ liệu phản ánh tình trạng sức khỏe của cá nhân, bao gồm bệnh sử, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán, phương án điều trị và các thông tin liên quan khác. Bảo mật dữ liệu y tế là việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật và quản lý nhằm ngăn chặn truy cập, sử dụng, chỉnh sửa hoặc tiết lộ trái phép các thông tin này, bảo đảm chỉ những người có thẩm quyền mới được phép tiếp cận dữ liệu.
Tầm quan trọng của bảo mật dữ liệu y tế
Bảo mật dữ liệu y tế giữ vai trò đặc biệt quan trọng, thể hiện trên nhiều khía cạnh:
Bảo vệ quyền riêng tư của người bệnh: Dữ liệu y tế chứa thông tin cá nhân nhạy cảm, nếu bị lộ lọt có thể gây tổn hại đến đời sống, danh dự và quyền lợi của người bệnh.
Tăng cường niềm tin giữa người bệnh và cơ sở y tế: Việc bảo đảm an toàn thông tin giúp người bệnh yên tâm chia sẻ đầy đủ dữ liệu, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và điều trị chính xác hơn.
Tuân thủ quy định pháp luật và tiêu chuẩn chuyên môn: Công tác bảo mật dữ liệu là yêu cầu bắt buộc nhằm tránh rủi ro pháp lý và nâng cao uy tín của cơ sở y tế.
Phòng ngừa tấn công mạng và gian lận: Các hệ thống y tế thường là mục tiêu của tin tặc, đặc biệt là các hình thức tấn công mã độc tống tiền hoặc đánh cắp dữ liệu.
Bảo đảm hoạt động khám chữa bệnh liên tục: Khi dữ liệu bị xâm nhập hoặc gián đoạn, hoạt động chuyên môn có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Giải pháp bảo đảm bảo mật dữ liệu trong y tế
Để tăng cường an toàn thông tin, các cơ sở y tế cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, bao gồm:
Thứ nhất, xây dựng chính sách và quy trình bảo mật rõ ràng.
Ban hành các quy định nội bộ về quản lý dữ liệu, phân công trách nhiệm cụ thể, kiểm soát việc thu thập, lưu trữ và sử dụng thông tin y tế theo đúng quy định.
Thứ hai, kiểm soát truy cập và xác thực người dùng.
Áp dụng phân quyền truy cập phù hợp với vị trí công tác, sử dụng các biện pháp xác thực mạnh và theo dõi, ghi nhận lịch sử truy cập dữ liệu.
Thứ ba, mã hóa và sao lưu dữ liệu.
Thực hiện mã hóa dữ liệu trong quá trình lưu trữ và truyền tải; xây dựng kế hoạch sao lưu định kỳ và kiểm tra khả năng phục hồi dữ liệu khi xảy ra sự cố.
Thứ tư, thường xuyên cập nhật và vá lỗ hổng hệ thống.
Nâng cấp phần mềm, hệ thống quản lý bệnh viện và các thiết bị y tế kết nối mạng; kiểm tra, đánh giá an toàn thông tin để kịp thời khắc phục các điểm yếu.
Thứ năm, nâng cao nhận thức về an toàn thông tin cho nhân viên.
Tổ chức đào tạo, tập huấn về bảo mật dữ liệu, giúp nhân viên y tế nhận diện các nguy cơ mất an toàn thông tin và tuân thủ quy trình bảo mật.
Thứ sáu, giám sát và cải tiến liên tục.
Thiết lập cơ chế giám sát hệ thống, đánh giá rủi ro định kỳ và điều chỉnh chính sách bảo mật phù hợp với thực tiễn và sự phát triển của công nghệ.
Kết luận
Trong thời đại số, bảo mật dữ liệu y tế không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là trách nhiệm bắt buộc của mỗi cơ sở y tế nhằm bảo vệ quyền lợi người bệnh, bảo đảm tuân thủ pháp luật và duy trì hoạt động khám chữa bệnh an toàn, hiệu quả. Việc đầu tư cho bảo mật dữ liệu chính là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và củng cố niềm tin của người dân đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe.
