Sự phát triển của các bộ kit xét nghiệm nhanh dựa trên công nghệ sắc ký miễn dịch (LFIA) đang mở ra hướng tiếp cận mới trong theo dõi tái phát ung thư và phát hiện sớm các bệnh truyền nhiễm. Nghiên cứu do các nhà khoa học Việt Nam thực hiện không chỉ mang giá trị khoa học, mà còn góp phần nâng cao năng lực y tế cộng đồng, củng cố an ninh y tế quốc gia.
Trong quá trình hình thành và phát triển của khoa học – công nghệ, nhiều công trình nghiên cứu ứng dụng đã từng bước đi vào đời sống, giải quyết các vấn đề thiết thực của xã hội. Trong dòng chảy đó, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc (VKIST) được ghi nhận là một trong những đơn vị nghiên cứu có thế mạnh về công nghệ ứng dụng, đặc biệt trong lĩnh vực y sinh.
Nghiên cứu phát triển que thử nhanh LFIA
Một dấu ấn nổi bật của VKIST là nghiên cứu chế tạo que thử nhanh LFIA phục vụ phân tích định lượng các dấu ấn sinh học ung thư như CA 15-3, CEA, đồng thời hướng tới phát hiện sớm các tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Trên cơ sở kết quả của đề tài khoa học cấp Bộ, nhóm nghiên cứu đã phát triển các nguyên mẫu que thử LFIA có khả năng hỗ trợ theo dõi tái phát ung thư nhanh chóng, thuận tiện và chi phí thấp, phù hợp với điều kiện triển khai rộng rãi.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trương Thị Ngọc Liên, nhà khoa học chủ trì hướng nghiên cứu tại VKIST, động lực hình thành công trình xuất phát từ những hạn chế bộc lộ rõ trong giai đoạn dịch Covid-19, khi việc tiếp cận xét nghiệm và theo dõi điều trị gặp nhiều khó khăn, đặc biệt đối với bệnh nhân ung thư.
Từ thực tiễn đó, nhóm nghiên cứu đặt mục tiêu làm chủ công nghệ lõi, phát triển các giải pháp xét nghiệm đơn giản, dễ sử dụng, có thể triển khai ngoài bệnh viện, thậm chí tại gia đình.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trương Thị Ngọc Liên cùng nhóm nghiên cứu tại VKIST.
Cải tiến kỹ thuật và tính ứng dụng cao
Về mặt kỹ thuật, que thử LFIA do nhóm phát triển sở hữu nhiều cải tiến so với các sản phẩm thông thường. Hạt nano vàng hình cầu được liên kết cộng hóa trị với kháng thể đặc hiệu, giúp tăng độ ổn định, giảm lượng kháng thể sử dụng và cho phép kiểm soát chính xác ngưỡng phát hiện.
Nhờ đó, que thử chỉ hiển thị tín hiệu tại mức bất thường có ý nghĩa lâm sàng, hạn chế tối đa hiện tượng dương tính giả hoặc âm tính giả, đồng thời bảo đảm tính đồng nhất giữa các lô sản xuất.
Một điểm đáng chú ý khác là vùng nhận mẫu được tích hợp màng tách máu, cho phép sử dụng trực tiếp máu toàn phần lấy từ đầu ngón tay mà không cần qua bước ly tâm. Người sử dụng chỉ cần vài giọt máu mao mạch và chờ trong vài phút để có kết quả với độ tin cậy cao.
So với các phương pháp xét nghiệm truyền thống vốn đòi hỏi thiết bị đắt tiền và nhân lực chuyên môn, giải pháp này cho thấy ưu thế rõ rệt về tính tiện dụng và khả năng tiếp cận.
Ý nghĩa đối với an ninh y tế và phát triển lâu dài
Không chỉ dừng lại ở giá trị y học, nghiên cứu còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc tăng cường năng lực ứng phó dịch bệnh và bảo đảm an ninh y tế quốc gia.
Từ nền tảng công nghệ LFIA, các nhà khoa học kỳ vọng có thể mở rộng phát triển nhiều bộ kit chẩn đoán nhanh khác, từng bước hình thành năng lực sản xuất trong nước đạt chuẩn quốc tế, đáp ứng nhu cầu trong nước và hướng tới thị trường toàn cầu.
