Cho ý kiến tại phiên thảo luận của Quốc hội về dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng mức phụ cấp đối với y tế cơ sở và y tế dự phòng hiện nay còn thấp, chưa đủ sức hấp dẫn để giữ chân bác sĩ làm việc tại tuyến xã và cần được nâng lên mức thống nhất 100% trên toàn quốc.
Nhiều “điểm nghẽn” khi mở rộng quyền lợi y tế
Sáng 2/12, Quốc hội thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến các cơ chế, chính sách đột phá cho ngành y tế. Đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long, cho rằng chủ trương tăng mức hưởng và tiến tới miễn viện phí giai đoạn 2026–2030 là nhân văn, song quá trình triển khai thực tế còn nhiều khó khăn.
Theo đại biểu, hiện 30% trạm y tế không có bác sĩ, 35% trạm y tế thiếu thuốc hoặc thuốc không bảo đảm chất lượng. Trong bối cảnh tuyến y tế cơ sở chưa được củng cố, nếu mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế (BHYT), người dân vẫn sẽ tiếp tục dồn lên tuyến trên, làm gia tăng chi từ quỹ BHYT và gây quá tải, đi ngược mục tiêu giảm gánh nặng tài chính cho người dân.
Bên cạnh đó, hệ thống mua sắm, đấu thầu trong y tế còn nhiều bất cập, thiếu thống nhất trong hướng dẫn, dẫn đến đứt gãy nguồn cung. Nhiều bệnh viện bị xuất toán vượt quỹ, nợ đọng BHYT lên tới 7.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2018–2021. Việc tăng quyền lợi BHYT trong khi cơ chế thanh toán chưa ổn định cũng tiềm ẩn nguy cơ lạm dụng dịch vụ, kéo dài điều trị, nhất là tại các đơn vị tự chủ.
Đề nghị “tiền kiểm” trước khi mở rộng quyền lợi BHYT
Từ thực tiễn trên, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị bổ sung vào Điều 2 của dự thảo Nghị quyết các điều kiện tiên quyết trước khi mở rộng quyền lợi BHYT. Cụ thể, trước năm 2026 cần hoàn thành chuẩn hóa ít nhất 70% trạm y tế xã về cơ sở vật chất, trang thiết bị, danh mục thuốc thiết yếu và bảo đảm mỗi trạm y tế có ít nhất một bác sĩ.
Phụ cấp thấp là nguyên nhân chính khiến y tế cơ sở thiếu nhân lực
Góp ý về chế độ tiền lương và phụ cấp đối với nhân viên y tế (Điều 3), đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng quy định xếp lương bác sĩ từ bậc 2 tuy giúp cải thiện thu nhập ban đầu, nhưng chưa giải quyết được gốc rễ của vấn đề thu nhập thấp. Thực tế cho thấy tình trạng nhân viên y tế nghỉ việc diễn ra ở nhiều nơi, trong khi chênh lệch thu nhập giữa khu vực công và tư ngày càng lớn, khiến giải pháp này không đủ sức giữ chân nhân lực.
Hiện nay, phụ cấp ưu đãi nghề mức 100% mới chỉ áp dụng cho một số chuyên khoa đặc thù. Trong khi đó, nhiều lĩnh vực có mức độ nguy hiểm tương đương như cấp cứu, hồi sức chống độc, truyền nhiễm, phòng chống dịch, xét nghiệm lại chưa được hưởng mức phụ cấp này, tạo ra sự bất bình đẳng và làm giảm động lực làm việc.
Đại biểu nhấn mạnh, phụ cấp đối với y tế cơ sở và y tế dự phòng hiện còn quá thấp, không đủ hấp dẫn để bác sĩ gắn bó với tuyến xã. Nếu không có giải pháp kịp thời, trong 10–15 năm tới, nguy cơ thiếu khoảng 8.000 bác sĩ dự phòng, chỉ đáp ứng khoảng 42% nhu cầu, là hoàn toàn có thể xảy ra.
Kiến nghị nâng phụ cấp y tế cơ sở, y tế dự phòng lên 100%
Từ những phân tích trên, đại biểu Thạch Phước Bình kiến nghị hoàn thiện Điều 3 theo hướng xây dựng bảng lương đặc thù cho ngành y tế, gắn với mức độ rủi ro, trách nhiệm và thâm niên; áp dụng phụ cấp theo vị trí việc làm thay vì cào bằng theo bằng cấp.
Đồng thời, đề nghị mở rộng phụ cấp ưu đãi nghề mức 100% cho các lĩnh vực có nguy cơ cao như hồi sức, chống độc, ICU, truyền nhiễm, phòng chống dịch, cấp cứu và xét nghiệm nguy cơ cao. Đặc biệt, cần nâng phụ cấp đối với y tế cơ sở và y tế dự phòng lên mức thống nhất 100% trên toàn quốc, các vùng khó khăn được hưởng thêm phụ cấp thu hút từ 30% đến 50%.
Đại biểu cũng đề nghị bảo đảm nguồn chi phụ cấp từ ngân sách nhà nước, tránh phụ thuộc vào mức độ tự chủ của bệnh viện.
Đồng thuận về việc nâng phụ cấp cho y tế cơ sở
Cùng quan điểm, đại biểu Quốc hội Trần Kim Yến (Đoàn TP.HCM) cho rằng tình trạng thiếu bác sĩ tại tuyến y tế cơ sở và y tế dự phòng đang là thách thức lớn của ngành y tế cả nước. Đại biểu đề nghị bổ sung lực lượng cấp cứu ngoại viện vào nhóm được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề mức 100%.
Đồng thời, đề nghị bỏ điểm b, khoản 3, Điều 3 của dự thảo Nghị quyết, để những người thường xuyên, trực tiếp làm chuyên môn y tế tại trạm y tế xã và y tế dự phòng đều được hưởng mức phụ cấp ưu đãi nghề 100%, không phân biệt mức 70% hay 100% như hiện nay.
