Mặc dù có dấu hiệu tăng nhẹ, mức sinh tại Việt Nam vẫn chưa đạt mức sinh thay thế, đặt ra yêu cầu cần có các giải pháp can thiệp sớm và đồng bộ nhằm tránh nguy cơ sinh thấp kéo dài trong những năm tới.
Theo số liệu thống kê, tổng tỷ suất sinh năm 2025 ước đạt khoảng 1,93 con/phụ nữ, tăng nhẹ so với năm 2024 nhưng vẫn thấp hơn mức sinh thay thế 2,1 con/phụ nữ – ngưỡng cần thiết để duy trì ổn định quy mô dân số trong dài hạn.
Mức sinh thấp diễn ra tại nhiều địa phương
Hiện nay, mức sinh tại nhiều tỉnh, thành phố vẫn ở dưới ngưỡng thay thế, với sự khác biệt rõ rệt giữa các vùng. Có địa phương ghi nhận mức sinh tăng, song không ít nơi tiếp tục giảm hoặc duy trì ở mức thấp. Một số đô thị lớn nằm trong nhóm có mức sinh thấp nhất cả nước.
Tại Thừa Thiên Huế, dù trước đây mức sinh tương đối cao so với mặt bằng chung, nhưng trong hai năm gần đây đã giảm nhanh và hiện chưa đạt mức sinh thay thế. Thực tế cho thấy, xu hướng kết hôn muộn, sinh con muộn, cùng với áp lực về kinh tế, công việc, nhà ở và chăm sóc con cái là những yếu tố tác động mạnh đến quyết định sinh con của các cặp vợ chồng trẻ.
Cần chính sách can thiệp sớm và phù hợp
Trước xu hướng sinh thấp kéo dài, các chuyên gia nhận định việc can thiệp sớm bằng các chính sách dân số phù hợp là hết sức cần thiết. Trong đó, trọng tâm là duy trì mức sinh thay thế, đồng thời giải quyết các vấn đề liên quan đến cơ cấu dân số và chất lượng dân số.
Luật Dân số mới, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, xác định bốn nhóm chính sách lớn gồm:
Duy trì mức sinh thay thế;
Giảm mất cân bằng giới tính khi sinh;
Thích ứng với già hóa dân số;
Nâng cao chất lượng dân số.
Một số địa phương đã xây dựng mục tiêu cụ thể nhằm từng bước nâng mức sinh, phấn đấu đạt và duy trì mức sinh thay thế trong những năm tiếp theo.
Đẩy mạnh truyền thông và giải pháp đồng bộ
Để thực hiện hiệu quả mục tiêu này, cần triển khai các giải pháp đồng bộ, gắn công tác dân số với phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm an sinh, phúc lợi cho người dân, đặc biệt là các gia đình trẻ.
Ngành Y tế sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, tư vấn và định hướng xã hội, khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, chuyển từ tuyên truyền hành chính sang cung cấp thông tin, giúp người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài của việc duy trì mức sinh hợp lý đối với cá nhân, gia đình và xã hội.
