Kháng thuốc, đặc biệt là kháng kháng sinh, đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng nhất đối với y tế toàn cầu. Nếu không được kiểm soát hiệu quả, kháng thuốc sẽ làm giảm khả năng điều trị các bệnh nhiễm trùng thông thường, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe con người và sự phát triển bền vững của hệ thống y tế.
Kháng thuốc là gì?
Kháng thuốc xảy ra khi vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc nấm thay đổi theo thời gian và không còn đáp ứng với thuốc điều trị. Khi đó, thuốc trở nên kém hiệu quả hoặc không còn tác dụng, khiến bệnh kéo dài, tăng nguy cơ biến chứng, tử vong và lây lan trong cộng đồng.
Trong đó, kháng kháng sinh là hình thức phổ biến và nguy hiểm nhất, do vi khuẩn kháng lại các loại kháng sinh vốn được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm trùng.
Nguyên nhân dẫn đến kháng thuốc
Kháng thuốc gia tăng chủ yếu do:
Lạm dụng và sử dụng kháng sinh không hợp lý, như dùng kháng sinh khi không cần thiết;
Không tuân thủ phác đồ điều trị, tự ý ngừng thuốc khi chưa đủ liều, đủ thời gian;
Mua thuốc kháng sinh không theo đơn;
Sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi, nông nghiệp không kiểm soát;
Kiểm soát nhiễm khuẩn và phòng ngừa lây nhiễm chưa hiệu quả.
Những hành vi này tạo điều kiện cho vi khuẩn thích nghi, biến đổi và phát triển khả năng kháng thuốc.
Hệ lụy của kháng thuốc
Kháng thuốc khiến việc điều trị các bệnh nhiễm trùng trở nên khó khăn hơn, thời gian nằm viện kéo dài, chi phí điều trị tăng cao và nguy cơ tử vong gia tăng. Nhiều thủ thuật y tế hiện đại như phẫu thuật, ghép tạng, điều trị ung thư… cũng trở nên rủi ro hơn nếu không còn kháng sinh hiệu quả để phòng và điều trị nhiễm trùng.
Kháng thuốc không chỉ là vấn đề của cá nhân mà là mối đe dọa đối với toàn xã hội, ảnh hưởng đến các thế hệ hiện tại và tương lai.
Hình minh họa.
Hành động cần thiết để phòng chống kháng thuốc
Để kiểm soát và làm chậm quá trình kháng thuốc, mỗi cá nhân và toàn xã hội cần chung tay hành động:
Đối với người dân:
Chỉ sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ;
Tuân thủ đầy đủ liều lượng, thời gian điều trị;
Không chia sẻ hoặc sử dụng lại kháng sinh của người khác;
Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, tiêm chủng đầy đủ để phòng bệnh.
Đối với cơ sở y tế và nhân viên y tế:
Thực hiện sử dụng kháng sinh hợp lý, theo hướng dẫn chuyên môn;
Tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn;
Triển khai các chương trình quản lý sử dụng kháng sinh;
Nâng cao nhận thức cho người bệnh và cộng đồng.
Đối với cộng đồng và xã hội:
Tăng cường truyền thông, giáo dục sức khỏe về kháng thuốc;
Quản lý chặt chẽ việc bán và sử dụng kháng sinh;
Thúc đẩy nghiên cứu, phát triển thuốc mới và các giải pháp thay thế.
Bảo vệ hiệu quả thuốc – bảo vệ tương lai
Kháng thuốc không phải là vấn đề của riêng ngành y tế mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Hiểu đúng về kháng thuốc và hành động kịp thời sẽ giúp bảo vệ hiệu quả của thuốc, bảo đảm khả năng điều trị cho hiện tại và tương lai.
Mỗi hành động nhỏ hôm nay – sử dụng thuốc đúng cách, phòng bệnh hiệu quả – chính là đóng góp quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và các thế hệ mai sau.
