Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, với sự chuyển dịch rõ rệt từ mô hình bệnh tật lây nhiễm, cấp tính sang mô hình bệnh mạn tính, đa bệnh lý. Trong bối cảnh đó, người cao tuổi trở thành nhóm đối tượng trung tâm, đòi hỏi cách tiếp cận chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục và nhân văn.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, chăm sóc người cao tuổi không chỉ dừng ở điều trị bệnh mà cần hướng tới bảo tồn chức năng, phục hồi toàn diện, quản lý nguy cơ, hỗ trợ dinh dưỡng và chăm sóc tâm lý, nhằm nâng cao chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh.
Chuyển mạnh từ điều trị sang quản trị sức khỏe người cao tuổi
Ngành y tế cần thay đổi tư duy từ “điều trị bệnh” sang “quản trị sức khỏe”, từ tiếp cận đơn ngành sang tiếp cận liên ngành, xuyên suốt và dựa trên bằng chứng khoa học. Chăm sóc người cao tuổi cần được tổ chức theo chuỗi liên tục, gắn kết giữa y tế dự phòng, khám chữa bệnh, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn.
Việc phát triển hệ thống cơ sở chăm sóc người cao tuổi, hoàn thiện dịch vụ phục hồi chức năng, kết hợp hiệu quả giữa cơ sở y tế và cơ sở chăm sóc xã hội được xác định là hướng đi tất yếu. Mỗi tỉnh, thành phố cần có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có khoa lão khoa đủ năng lực chuyên môn để đáp ứng nhu cầu chăm sóc ngày càng gia tăng.
Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thuấn – Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh Việt Nam đã chuyển dịch từ mô hình bệnh tật lây nhiễm, cấp tính sang mô hình bệnh mạn tính, đa bệnh lý, với người cao tuổi ở trung tâm của sự chuyển đổi này.
Tăng cường đánh giá lão khoa toàn diện và chăm sóc liên tục
Một trong những giải pháp then chốt là chuẩn hóa và triển khai rộng rãi đánh giá lão khoa toàn diện trong thăm khám, điều trị và quản lý người cao tuổi. Việc đánh giá cần tiếp cận người bệnh như một chỉnh thể, bao gồm thể chất, tâm thần, dinh dưỡng, chức năng và yếu tố xã hội.
Đồng thời, cần xây dựng mạng lưới chăm sóc liên tục, không đứt đoạn, với lộ trình rõ ràng từ tầm soát, điều trị, phục hồi chức năng đến chăm sóc dài hạn và chăm sóc cuối đời, bảo đảm người cao tuổi luôn được theo dõi và hỗ trợ phù hợp ở từng giai đoạn.
Phát triển nguồn nhân lực và ứng dụng chuyển đổi số
Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực lão khoa. Việc mở rộng đào tạo bác sĩ chuyên ngành lão khoa, đào tạo định hướng lão khoa cho bác sĩ đa khoa, đồng thời nâng cao năng lực cho điều dưỡng, kỹ thuật viên phục hồi chức năng, chuyên gia dinh dưỡng, tâm lý và công tác xã hội là yêu cầu cấp thiết.
Song song với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong chăm sóc người cao tuổi, bao gồm hồ sơ sức khỏe điện tử, theo dõi sức khỏe từ xa, hệ thống cảnh báo sớm và hỗ trợ ra quyết định lâm sàng, giúp nâng cao hiệu quả chăm sóc và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.
Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và nâng cao chất lượng chuyên môn
Việc phát triển chuyên ngành lão khoa cần gắn với nghiên cứu khoa học, xây dựng hướng dẫn chuyên môn và hệ thống chỉ số đánh giá chất lượng. Nghiên cứu dịch tễ học, dự báo xu hướng già hóa và mô hình bệnh tật là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách, phân bổ nguồn lực và thiết kế các chương trình can thiệp phù hợp với người cao tuổi Việt Nam.
Kiến tạo hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi hiện đại, bền vững và nhân văn không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là trách nhiệm xã hội của ngành y tế. Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục đồng hành, hoàn thiện cơ chế, chính sách và tạo điều kiện để chuyên ngành lão khoa phát triển đúng định hướng, góp phần bảo đảm an sinh và nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi.
